Historia wyszukiwarek – cz.1 – „Dawniej”

Historia wyszukiwarek – cz.1 – "Dawniej"

Historia wyszukiwarek – cz.1 – „Dawniej”

Od momentu powstania pierwszego systemu pozwalającego na wyszukiwanie danych, minęło ponad 30 lat. W związku z tym postanowiliśmy przyjrzeć się, jakim zmianom uległ i jak dziś wygląda, rynek wyszukiwarek.

Pierwszą wyszukiwarką która zapoczątkowała epokę robotów internetowych była Word Wide Web Wanderer. Powstała ona w 1992 roku czyli niemal 18 lat temu. Od tego czasu rynek wyszukiwarek ewoluował, na co wpływ miały postępujące wymagania użytkowników oraz rozwój technologii. Dziś już chyba nikt nie wyobraża sobie życia bez możliwości korzystania z zasobów Google czy Yahoo. Nie zawsze jednak tak było. Zanim sprawy przybrały wspomniany obrót, dostęp do informacji był ograniczony.

Rok 1978 – 1979

Chcąc poznać historię wyszukiwarek przenosimy się do roku 1978. Wtedy to stworzony został system BBS (Bulletin Board System) umożliwiający wysyłkę wiadomości e-mail oraz umieszczenie i ściąganie treści zamieszczonych na serwerze. Naturalnie w roku 1978 pojęcie strony internetowej w powszechnym rozumieniu w ogóle nie funkcjonowało. Same BBS-y wyposażone były natomiast w wyszukiwarki plików jak i innych BBS-ów. Z czasem zaczęły one łączyć się wzajemnie, a tym samym tworzyć własne sieci. Liczącą się wówczas siecią był Fidonet. Na świecie BBS-y wiodły prym aż do połowy lat 90. W Polsce natomiast pojawiły się w latach 80 lecz wówczas z reguły nie działały dłużej niż 7 dni. Niemniej jednak na stałe zagościły w naszym kraju w latach 90, funkcjonując z powodzeniem aż do momentu udostępnienia numeru dostępowego TP. Znane z tamtych lat BBS-y to m.in. Maloka, Bajtek, Chip.

W roku 1979 odnotować należy powstanie pierwszych komercyjnych sieci komputerowych takich jak m.in. America Online czy Prodigy. Po wniesieniu odpowiedniej opłaty umożliwiały one użytkownikowi wymianę informacji, wyszukiwanie danych, plików bądź innych dokumentów tekstowych. Wtedy też powstawać zaczęły pierwsze bazy danych, zawierające informacje dotyczące serwerów i umieszczanych na nich treści.

Rok 1990

W roku 1990 na Uniwersytecie McGill University w Montrealu, powstał mechanizm wyszukiwarki przystosowany do potrzeb usługi FTP – Archie. Stworzony przez Alana Emtage, Billa Heelan’a i Petera J. Deutsch’a, Archie służył w charakterze wyszukiwarki danych znajdujących się na serwerach FTP. Archie raz w miesiącu pobierał z serwerów listy plików, zaś uzyskane w ten sposób informacje przeszukiwane były przy wykorzystaniu uniksowego polecenia grep. Z czasem powstawać zaczęły zaawansowane techniki wyszukiwania. Modernizacji uległ także sam interfejs. Wspomniane zmiany przyczyniły się do faktu upowszechnienia Achie. W ten sposób system stał się popularny w sieci usług. Z serwerów Archie korzystano na wiele sposobów, począwszy od zaspokajania potrzeb lokalnych klientów, poprzez Telnet, a skończywszy na pytaniach zadawanych za pośrednictwem poczty e – mail oraz stron www.

Rok 1991

W roku 1991 na Uniwersytecie w Minnesocie stworzony zostaje Gopher – protoplasta obecnych wyszukiwarek. Działający w trybie tekstowym Gopher, umożliwiał wyszukiwanie danych za pomocą hierarchicznego drzewka, będącego spisem serwerów i dokumentów. Przeszukiwanie zasobów systemu możliwe było za pomocą dwóch innych systemów: rozbudowanej Veronicy i nieco prostszego JugHead’a.

Rok 1992

Rok 1992 to czas WWW Wanderer czyli Word Wide Web Wanderer będącej dzieckiem Matthew’a Gray’a. WWW Wanderer wyróżniał przede wszystkim nowoczesny mechanizm przeszukiwania, powstały w oparciu o hipertekstowość. Dzieło Gray’a umożliwiało przechodzenie z kolejnych stron www za pomocą odnośników, a tym samym zapoczątkowało ono epokę robotów internetowych.

Rok 1993

Wchodzący w życie w roku 1993 projekt Architext stanowił dzieło pięciu studentów z Uniwersytety Stanford. Wówczas zapewne żaden z jego pomysłodawców nie przypuszczał, iż z czasem powstały projekt przekształci się w znany katalog stron internetowych – Excite. Excite pozwala na dostosowanie wyszukiwarki do indywidualnych potrzeb użytkowników, tym samym udostępniając możliwość personalizacji otrzymanych wyników (po uprzednim utworzeniu konta osobistego). W roku 1995 powstaje oficjalna strona Excite, która do dnia dzisiejszego jest dostępna pod adresem www.excite.com.

Rok 1994

Rok 1994 można określić mianem roku Yahoo.com. Wówczas to do użytku oddany zostaje projekt Jerry Yanga i Davida Filo – Yahoo.com. Ciekawostką jest, że sama nazwa projektu wzięła swoją nazwę od skrótu słów Yet Another Hierarchic Officious Oracle. Wyszukiwarka Yahoo! funkcjonuje z powodzeniem do dnia dzisiejszego i jest ona dostępna pod adresem www.yahoo.com. Choć 1 lutego 2008 firmie złożona została oferta spółki Microsoft dotycząca zakupu udziałów Yahoo! za cenę 31 dolarów/udział (bądź 44,6 miliardów dolarów za wszystkie akcje) to jednak 11 lutego 2008 roku spotkała się ona z odrzuceniem. Swoją decyzję zarząd Yahoo tłumaczył zbyt nisko, zaproponowaną ceną. Oferta Microsoft została wycofana z dniem 3 maja 2008 roku. 13 czerwca 2008 spółka Yahoo! zdecydowała się na nawiązanie współpracy z Google, która dotyczy sprzedaży reklam na stronach należących do Yahoo.

W roku 1994 miało miejsce jeszcze jedno wydarzenie mianowicie powstanie Webcrawler – pełnotekstowej wyszukiwarki stron www. Webcrawler wyróżniał się zwłaszcza możliwością przeszukania zawartości konkretnej strony www, pomijając przy tym składniki kodu pokroju meta – tagów. Wyszukiwarka Webcrawler funkcjonuje po dziś dzień pod adresem www.webcrawler.com.

W 1994 roku powstaje również wyszukiwarka Lycos, bazująca na technologii robotów zwanych pajączkami. Zaledwie w rok później prezesem firmy mianowany zostaje Bob Davis, a projekt otrzymuje 2 mln dolarów które inwestuje w rozruch firmy. W 1996 roku przychód Lycos wynosi 5,3 mln dolarów. Zasługą uzyskanego efektu jest zbudowany wokół wyszukiwarki portal, umożliwiający publikację reklam. W ten sposób przychody zaczynają rosnąć. W roku 1997 wynoszą 22,3 mln dolarów, natomiast w roku 1998 – 56 mln dolarów. W roku 1998 Lycos określony zostaje przez PC Magazine mianem serwisu oferującego użytkownikowi największe możliwość, natomiast w 1999 – pod względem popularności – wyprzedza słynny portal Yahoo stając się tym samym ważnym graczem na rynku. Lycos regularnie odwiedza 32 mln Amerykanów, a w jego posiadaniu znajdują się m.in. wyszukiwarka HotBot, wyszukiwarka osób WhoWhere, oraz różnego rodzaju serwisy w tym Matchmaker, Quote, RagingBull, Gamesville czy Tripod. W maju 2000 roku hiszpańska marka Terra Networks gotowa jest zapłacić za Lycosa zawrotną sumę 5,4 mld dolarów. Wówczas nikt jeszcze nie przypuszcza, że już za chwilę gigant internetu straci dużą część dotychczasowych reklamodawców. Po odejściu z firmy Bena Davisa – jednego z twórców pierwotnej potęgi Lycosa – wyszukiwarka wkracza w etap wewnętrznego kryzysu. Kontrahenci zaczynają stopniowo bankrutować, w skutek czego z dnia na dzień okazuje się, że wielomilionowe umowy tracą na realnej wartości. Choć firma utrzymuje się jeszcze na rynku, to jednak nie odzyskuje ona już nigdy swojej dawnej pozycji. Rynek wyszukiwarek opanowany zostaje przez Google, natomiast rynek portali – przez Yahoo! Wreszcie – w roku 2004 – Lycos nabywa hinduska spółka Ybrant Digital. Za dawnego giganta internetowego Ybrant Digital płaci zaledwie 36 mln dolarów. Obecnie z portalu Lycos korzystać można pod adresem www.lycos.com/.

Rok 1995

W roku 1995 miejsce miało kilka, niezwykle interesujących wydarzeń ze świata wyszukiwarek. Zacznijmy jednak od początku. AltaVista to dzieło badaczy Digital Equipment Corporation, podobnie zresztą jak serwery Alpha, na których opierało się jej funkcjonowanie. Zanim jednak doszło do skonstruowania samej wyszukiwarki, w pierwszej kolejności dział DEC podjął się stworzenia systemu gromadzenia wyrazów w indeksie, który z kolei stał się swego rodzaju podwaliną Alta Visty. Warto dodać, że AV była również pierwszą wyszukiwarką wielojęzyczną umożliwiającą użytkownikowi posługiwanie się alfabetem niełacińskim (np. japońskim). AV odznaczała się nowoczesnymi rozwiązaniami takimi jak chociażby system BabelFish, dzięki któremu możliwa była automatyczna translacja stron. Dziś AltaVista dostępna jest pod adresem www.altavista.com.

Kolejną wyszukiwarką, której pojawienie się na rynku datowane jest na rok 1995, jest Meta Crawler. Technologia na której oparte zostało dzieło InfoSpace na University of Washington, wykupiona została w roku 1997 przez Go2Net, a następnie – w roku 2000 – przez InfoSpace Network.

W roku 1995 powstał katalog pełniący równocześnie funkcję wyszukiwarki stron www oraz serwisu informacyjnego – WP.pl. Warto dodać, że pierwszą edycję WP.pl, stworzoną przez Leszka Bogdanowicza, Damiana Woźniaka, Marka Borzestowskiego i Jacka Kawalca obsługiwały serwery Wydziału Elektrycznego Politechniki Gdańskiej.

Rok 1996

W roku 1996 na Uniwersytecie Stanforda powstaje – w ramach projektu studenckiego – wyszukiwarka Google. Jej konstruktorami są Larry Page i Sergey Brina. Zgodnie z pierwotnymi założeniami absolwentów, projekt ma działać w oparciu o analizę zależności występującą pomiędzy stronami www. Początkowo wyszukiwarka nosi nazwę BackRub, jednak z upływem czasu nazwa ulegnie przekształceniu.

W tym samym roku na rynek wprowadzona zostaje wyszukiwarka Ask, która początkowo funkcjonowała pod nazwą Ask Jeeves. Obecnie dostępna pod adresem www.ask.com, jest czwartą co do wielkości wyszukiwarką używaną na terenie Stanów Zjednoczonych. Zgodnie z danymi ComScore.com w styczniu 2010r. jej zasięg wynosił 3,8%. Tam też pozwala ona użytkownikom na przeszukiwanie zasobów Internetu z uwzględnieniem grup treściowych, w tym stron www, grafiki, news-ów, nagrań video, danych lokalnych oraz opcji „lots of answers” („mnóstwo odpowiedzi”). Ponadto użytkownicy mogą dowolnie ustawiać tło wyszukiwarki. Polska wersja Ask – dostępna jest pod adresem www.pl.ask.com – jest w tym względzie skromniejsza. Umożliwia ona jednak przeszukiwanie zasobów Internetu z uwzględnieniem stron z Polski oraz stron w języku polskim.

Netoskop oraz Sieciowid – oto nazwy dwóch, pierwszych polskich wyszukiwarek z czego do dnia dzisiejszego przetrwał sponsorowany początkowo przez miesięcznik CHIP, Netoskop. Ich powstanie również datowane jest na rok 1996. Ponadto w tym samym roku – z inicjatywy Optimus Net – na rynek wkracza drugi co do wielkości, serwis internetowy, katalog stron i wyszukiwarka w jednym – Onet.pl. Obecny do dnia dzisiejszego na pozycji pierwszej w rankingu krajowych serwisów, Onet.pl pozwala użytkownikowi m.in. na korzystanie z poczty e-mail, przegląd wydarzeń oraz przeszukiwanie globalnej sieci za pomocą wyszukiwarki Google.

Rok 1998 – 1999

Rok 1998 to czas obecnego giganta wyszukiwarek – firmy Google. To właśnie wtedy powstała, założona przez doktorantów Uniwersytetu Stanforda – Larry’ego Page’a i Siergieja Brina, firma Google Inc. mająca swoją siedzibę w Menlo Park, w Kalifornii. Innowacyjny system Google opierał się na metodzie analizy powiązań hipertekstowych. Niesłabnące zainteresowanie wyszukiwarką w połączeniu z osiągniętymi zyskami pozwoliły firmie na dalszy rozwój oraz dokonywanie kolejnych inwestycji. W roku 1999 powstaje pierwsza, oficjalna strona projektu Google. Sama nazwa wyszukiwarki pochodzi natomiast od matematycznego zwrotu „googol” oznaczającego 10100. Twórcy Google chcieli w ten sposób wyrazić, że ich produkt ma na celu objęcie indeksacją jak największej ilości stron www. Dziś Google stanowi swego rodzaju potęgę Internetu, osiągając tym samym zyski oscylujące w okolicach 3 miliardów rocznie.

Googleword
Grafika ilustruje procentowy udział wyszukiwarki Google na rynku światowym
źródło: http://www.search-engine-feng-shui.com/2010/06/google-search-world-domination/

udział wyszukiwarek w polskim rynku

Wykres ilustruje udział wyszukiwarki Google na rynku krajowym
źródło: http://www.firstlevel.pl/udzial-rynku-wyszukiwarek-w-polsce/

Rok 2000

Rok 2000 z pewnością można nazwać rokiem nowości Google. Właśnie wtedy gigant rynku wyszukiwarek wprowadza wiele zmian, mających odbicie w mechanizmach umożliwiających wyszukiwanie danych. Do dyspozycji użytkowników oddana zostaje aplikacja Google-Toolbar, dzięki której możliwe staje się korzystanie z informacji znalezionych przez Google, za pomocą przeglądarki Internet Explorer. Ponadto wprowadzone zostają nowe opcje: reklamy płatne, linki sponsorowane oraz system AdWords, umożliwiający zamieszczanie własnych danych (płatność następowała za pomocą karty kredytowej.) W chwili obecnej w rankingu agencji Interbrand – Best Global Brands 2010, dotyczącym najbardziej wartościowych marek świata, Google zajmuje 4 pozycję z wynikiem 43,6%.

W roku 2000 powstał NetSprint, wyszukiwarka stworzona przez przez firmę XOR Internet z Warszawy. Po wdrożeniu wyszukiwarki za pośrednictwem portalu Hoga.pl, NetSprint zaindeksował 4 mln dokumentów. W lutym 2001 roku, w rankingu magazynu PC World Komputer, projekt został wyróżniony i określony mianem najlepszej polskiej wyszukiwarki. W tym samym roku następuje uruchomienie serwisu NetSprint i powstanie blisko 140 serwisów lokalnych opierających się na wyszukiwarce. NetSprint zostaje wyposażony w funkcję umożliwiającą wyświetlanie linków sponsorowanych. Wraz z końcem 2002 roku, wyszukiwarka nawiązuje współpracę z serwisem WP.pl. We wrześniu 2005 roku zostaje wdrożony nowy algorytm – Traffic Index. Pod koniec 2005 liczba zaindeksowanych dokumentów wzrasta do 67 mln, by w roku 2007 uzyskać wynik 100 milionów. W 2008 roku odnotowuje kolejny wzrost, zyskując jednocześnie ponad 133 miliony zaindeksowanych dokumentów. Dziś NetSprint pozwala użytkownikowi na przeszukiwanie zasobów sieci, korzystanie z baz teleadresowych udostępnionych przez Panoramę Firm oraz odnajdywanie grafiki czy korzystanie z bazy encyklopedii PWN. Od 2006 roku, po owocnych rozmowach z Wikimedia Polska, Netsprint prezentuje informacje zaczerpnięte z Wikipedii, stając się jednocześnie członkiem wspierającym Wikimedia Polska. Dziś NetSprint dostępny jest pod adresem www.netsprint.pl.

Historia wyszukiwarek to historia zmian technologicznych, dzięki którym dostęp do informacji stał się nie tylko szybki i prosty, ale zyskał on również charakter indywidualny. Opisu zmian jakie nastąpiły po roku 2000 podejmujemy się w drugiej części artykułu „Historia wyszukiwarek – cz.2 – Dziś” do którego lektury już teraz serdecznie zapraszamy.

Autor: Fine Performance